دانشگاه آزاد؛ قربانی جدید تمامیت‌خواهی؛ دغل بازی برادران دانشجو (یکی وزیر و یکی رئیس تربیت مدرس) برای تصاحب دانشگاه آزاد در کنار دانشگاه های دولتی

بزرگترین و موثرترین نهاد مدنی ایران نیز به تسخیر اقتدارگرایان درمی آید

ندای سبز آزادی_ کیان: «دانشگاه آزاد» دیگر یک نام نیست. دانشگاهی که بیش از پیش از حاکمیت فاصله می‌گرفت، حالا عرصه‌ی کشاکش قدرت شده است. سه دهه پیش، در هنگام تاسیس دانشگاه آزاد، کمتر کسی تصور می کرد روزی این دانشگاه محلی برای قدرت نمایی سیاسی شود. چنان که کمتر کسی باور نمی کرد این نهاد، چنان عریض و طویل و جذاب شود، که طمع صاحبان قدرت را برای بلعیدنش هر روز و شب برانگیزد. و در کنار همه ی اینها (و شاید فراتر) معدود افرادی بودند که این دانشگاه را بدون هاشمی رفسنجانی تصور می کردند. و مگر سه ده پیش، کسانی که نظام جمهوری اسلامی را بدون هاشمی رفسنجانی می دیدند، پرشمار بودند؟

عرض و طول دانشگاه آزاد

شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست محمود احمدی نژاد، رییس دولت برآمده از کودتای انتخاباتی، ریاست فرهاد دانشجو را به‌جای عبدالله جاسبی تایید کرده است. جاسبی از دانشگاهی می رود که به جرات می توان آن را بزرگترین و موثرترین نهاد غیردولتی در ایران دانست. نهادی که هرچند به تمامی مردم نهاد نیست، اما در چهارچوب سیاست های رسمی نظام سیاسی نیز رفتار نمی کرد. دانشگاه آزاد چه عرض و طولی دارد که چنین طمع اقتدارگرایان را بعد از انتخابات پرمسئله و ابهام 1388 برانگیخت؟

سال 1361 بود که اولین کنکور دانشگاه آزاد برگزار شد. کنکور تنها شهرهای تهران، یزد، کرمان، مشهد، تبریز و شاهرود را در برمی گرفت. حدود 30 هزار داوطلب با هم رقابت کردند تا تنها سه هزار نفر در دانشگاه آزاد پذیرش شوند.
اینک، قریب به سه دهه پس از افتتاح، دانشگاه آزاد حدود نیمی از دانشجویان کشور را زیر پوشش دارد. بیش از 20 ميليون متر مربع فضاي آموزشي و رفاهي، 4 میلیون فارغ‌التحصيل، يك ميليون و 700 هزار دانشجو، 33 هزار نفر پرسنل، بیش از 30 هزار عضو هيات علمي، 400 واحد دانشگاهي و مركز آموزشي، 10 مجتمع بيمارستاني، 114 آموزشكده، 600 مدرسه سما با 60 هزار دانش آموز و 50 مركز رشد تحقيقاتي، ابعاد قابل توجه این نهاد علمی و آموزشی را آشکار می کند.

عبدالله جاسبی، رییس پیشین دانشگاه آزاد، این مرکز را بزرگترین دانشگاه جهان و به جهت تعداد دانشجو در رتبه سوم توصیف می کند و می‌گوید: بیش از 80 درصد قهرمانان رشته های مختلف ورزشی در ایران از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی هستند.

البته بر این شمار، باید خیل مسئولان حکومتی (از مدیران اجرایی تا نمایندگان مجلس و وابستگان دستگاه قضایی کشور) را افزود؛ ده‌ها هزار «صاحب مدرک»ی که به لطف دانشگاه آزاد، جایگاه شغلی خود را تثبیت کرده، ارتقاء داده، یا موفق به تحرک و ایفای نقش بیشتر در حاکمیت شده اند.

اما صرف نظر از اینها، تاثیر دانشگاه آزاد بر فرهنگ و توسعه در ایران، غیرقابل انکار به نظر می رسد. تقریبا هیچ نهاد مشابهی برای دانشگاه آزاد وجود ندارد. تنها می توان از تاثیر روزنامه های همشهری و ایران در ابتدای دهه 70 به عنوان نمونه هایی تقریبا مشابه یاد کرد. اگر این دو روزنامه فرهنگ را در خانواده ها تکثیر کردند و ارتقا دادند، دانشگاه آزاد با بسط خود در جای جای ایران، ارتقای دانش و سواد و پیامدهای اجتناب ناپذیر اجتماعی و فرهنگی آن را موجب شد. افسوس که این نهاد، پس از قدرت گرفتن احمدی نژاد در سال 1384، به یکی از اهداف مهم اقتدارگرایان مبدل شد. شکاری بس جذاب و وسوسه برانگیز.

قصه از کجا شروع شد؟

کودتای انتخاباتی که با اعتراض شهروندان مواجه شد، تحولات سیاسی-اجتماعی ایران پا به مدار جدیدی نهاد. یکی از این حوزه‌ها، دانشگاه آزاد بود. دانشجویان این دانشگاه، همان جوانانی بودند که تا پیش از ورود به دانشگاه مانند بسیاری از همسالان خود، چندان درگیر سیاست نبودند. دانشگاه نه تنها آنان را گردهم می آورد بلکه دغدغه های اجتماعی شان را افزون می ساخت. چنین بود که دانشگاه آزاد پس از انتخابات 22خرداد 1388 به یکی از مراکز مهم اعتراض علیه وضع نامشروع مستقر مبدل شد.

مسئولان ارشد دانشگاه آزاد، ازجمله متهمان اصلی در مخالفت با احمدی نژاد پیش از انتخابات، و نیز متهمان سهل انگاری و سوء مدیریت پس از کودتا، ارزیابی شدند. جاسبی البته زیر سایه هاشمی رفسنجانی مورد داوری قرار می گرفت. رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام خود از متهمان ردیف نخست بود. حملات و اتهامات بی پروای احمدی نژاد در مناظره ها به کنار؛ سخنرانی مشهور هاشمی در نماز جمعه پایتخت، پس از انتخابات، خشم تمامیت خواهان و رهبر جمهوری اسلامی را دوچندان کرد. به زیر کشیدن هاشمی از نهادها و امکان های قدرت آغاز شد. اگر ریاست مجلس خبرگان، مهمترین جایگاه از دست رفته ی او در حوزه ی سیاست بود؛ تضعیف موقعیت وی در دانشگاه آزاد نیز هجمه به هاشمی در عرصه اجتماعی محسوب می شد.

حضور میرحسین موسوی در هیات موسس و امنای دانشگاه آزاد، و نیز ریاست مهدی هاشمی، یکی از فرزندان رییس مجمع تشخیص مصلحت، بر مرکز تحقیقات دانشگاه آزاد و حضورش در هیات امنا، به قدر لازم برای اقتدارگرایان حساسیت زا بود.

اقتدارگرایان خشمگین از اعتراض سبزها، و ترکیب مدیران ارشد دانشگاه آزاد، بارها جاسبی و مدیران همراهش را به حمایت از معترضان متهم کردند؛ «دانشگاه آزاد در دوران جاسبی مأمنی برای جریان فتنه شده بود و در سال‌های اخیر با بودجه این دانشگاه از فتنه‌گران آشکارا حمایت می‌شد در حالی که مردم خواستار مجازات سران فتنه بودند.» این تنها یک نمونه از اظهارنظرهای اقتدارگرایان است.

تلاش ها برای تصرف دانشگاه آزاد، با انگیزه‌ای مضاعف پس از کودتای انتخاباتی پیگیری شد. قرار، تسخیر تمام و کمال نهادهای قدرت (اعم از مستقر در حاکمیت یا حاضر در جامعه مدنی) بود.

در مناقشه‌ی دانشگاه آزاد و احمدی نژاد بر سر نحوه مدیریت و ریاست این دانشگاه، تلاش هاشمی رفسنجانی و هیات امنای دانشگاه برای وقف نافرجام ماند. احمدی نژاد و اقتدارگرایان به مخالفت با وقف دانشگاه آزاد پرداختند. اقدامی که هاشمی رفسنجانی را وادار به اظهارنظر تند و صریح ساخت: «خداوند هم اجازه نمی دهد هیچکس، بتواند این وقف را به هم بزند و اگر کسی بتواند به هم بزند، خدا از او قوی‌تر است و پس می‌گیرد …»

او اما چند ماه بعدتر، شاهد شد که رهبر جمهوری اسلامی این وقف را نامشروع خواند و باطل کرد. آیت الله خامنه ای بار دیگر علیه هاشمی و به نفع احمدی نزاد اعلام موضع کرد: «وقف مزبور دارای اشکالات اساسی فقهی و حقوقی است از جمله، هم به لحاظ مشروعیت وقف مذکور و هم از جهت صلاحیت هیئت محترم موسس در انشاء این وقف… وقف مزبور از لحاظ فقهی و حقوقی صحیح نیست.»

موضع رهبر جمهوری اسلامی که اعلام شد، تغییرات کلان و ساختاری در دانشگاه آزاد هم کلید خورد.

عزل جاسبی یا تضعیف بیشتر هاشمی؟

دانشگاهی که سال 1361 با مدیریت هاشمی رفسنجانی، ریاست عبدالله جاسبی و همراهی سیدعلی خامنه‌ای، میرحسین موسوی، عبدالکریم موسوی اردبیلی و سیداحمد خمینی، به عنوان اعضای هیات موسس آغاز به کار کرد، حدود سه دهه بعدتر در هیات امنای خود تغییرات فاحشی را شاهد شد.

جدا از سیدحسن خمینی که جایگزین پدر شده، میرحسین موسوی نیز محذوف است؛ و با تغییراتی که شورای عالی انقلاب فرهنگی برای هیات امنا مصوب و اعمال کرده، حال  بجز هاشمی رفسنجانی، و سیدحسن خمینی و حمید میرزاده (که نماینده هیأت موسس است)، محمد محمدیان (رئیس نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه ها)، کامران دانشجو (وزیر علوم)، مرضیه وحید دستجردی (وزیر بهداشت)، فرهاد دانشجو، بهمن یزدی صمدی و فریدون عزیزی (سه نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی) در کنارعبدالله جاسبی (رئیس دانشگاه و دبیر هیأت امنا) این ترکیب را کامل می کنند. ترکیبی که آشکارا (6 به 4) به نفع راست ها و اقتدارگرایان است.

فشار برای تغییر جاسبی، درجلسه ی 10 روز پیش هیات امنا، درنهایت منتهی به رای گیری شد. فرهاد دانشجو (برادر کامران دانشجو، رییس ستاد انتخابات پرابهام 1388، و وزیر کنونی علوم) با 6 رای مفروض با وجود انتقاد اقلیت، رییس جدید دانشگاه آزاد اعلام شد.

هاشمی رفسنجانی و دبیرخانه دانشگاه آزاد به مخالفت با این نتیجه ی اعلام شده در پایگاه های خبری اقتدارگرایان پرداختند. مخالفتی که مشخص بود بی نتیجه است. احمدی نژاد که پیش تر تهدید کرده بود اگر رییس دانشگاه آزاد تا آخر دی ماه اعلام نشود، از جایگاه رییس شورای عالی انقلاب فرهنگی وارد صحنه می شود و مداخله می کند، به تهاجم اش ادامه داد.

در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تأیید ریاست فرهاد دانشجو بر دانشگاه آزاد که به ریاست احمدی‌نژاد برگزار شد از ۲۸ عضو شورا، ۲۴ نفر با ریاست دانشجو، اعلام موافقت کردند.

جاسبی با دانشگاه آزاد عملا خداحافظی کرده است. به تعبیر پایگاه های خبری اقتدارگرایان، دوران «سلطنت» و «فرمانروایی» 29 ساله ی جاسبی بسر رسیده است. اما آیا مشکل احمدی نژاد و دیگر اقتدارگرایان و مخالفان جاسبی، شخص اوست؟ آیا رهبر جمهوری اسلامی با حمایت مستقیم از تغییرات در دانشگاه آزاد (تغییراتی که به تدریج نضج گرفت و ماه ها طول کشید تا بدین جا رسد) تنها تغییر مدیریت اجرایی این دانشگاه را تعقیب می کرد؟ یا مشکل اصلی، تلاش برای تقلیل هرچه ببشتر موقعیت هاشمی رفسنجانی و دور کردن او از نهادهای قدرت (اعم از سیاسی و اجتماعی و فرهنگی) است؟

نزاعی که ادامه دارد

نکته ی مهم در این میان، اعلام «غیرقانونی» و «فاقد اعتبار» بودن انتصاب دانشجو توسط دبیرخانه هیات امنای دانشگاه آزاد، و نیز انتشار خبر خودداری هاشمی رفسنجانی از امضای حکم رییس جدید است.

روزنامه جمهوری اسلامی به نقل از منابع نزدیک به هاشمی رفسنجانی – رئیس هیئت امنا و موسسین دانشگاه آزاد – گزارش داده که او نحوه رای گیری توسط جناح دولتی هیأت امنا را غیرقانونی می‌داند و معتقد است اعلام ریاست فرهاد دانشجو بر دانشگاه آزاد یک اقدام تبلیغاتی و بدون پشتوانه قانونی بوده است.

این روزنامه نزدیک به هاشمی به نقل از منابع مزبور اعلام کرده که این احتمال وجود دارد که هاشمی رفسنجانی در اعتراض به این موضوع حکم ریاست فرهاد دانشجو را صادر نکند.

خبرگزاری فارس، یکی از بازوهای تبلیغاتی نهادهای امنیتی و نظامی، واکنش نشان داد و ازجمله نوشت: «اگر اخباری که از عدم تمایل آیت‌الله هاشمی در امضای حکم فرهاد دانشجو نقل می‌شود، صحت داشته باشد روی دادن ارتکاب اقدامی از سوی وی مصداق عینی عدم تمکین به خواست اکثریت و قانون است و می‌توان این عمل را به نوعی تعبیر به دیکتاتوری کرد.»

در اوج کشاکش‌های مزبور بر سر تغییر رییس دانشگاه آزاد، هاشمی رفسنجانی در اظهارنظری اعلام کرده : «اگر قبح و زشتي تجسس، زورگويي، اهانت و بي‌بندوباري و نيز دروغ، تهمت‌، بداخلاقي -كه از مسلّمات قرآن و اسلام است ـ شكسته شود ديگر جايي براي دفاع از اسلام در ميان مردم و به خصوص جوانان باقي نمي‌ماند… متاسفانه در برخي موارد علنا به قانون دهن كجي شده و به آن عمل نمي‌شود.»

ظاهرا نزاع اقتدارگرایان با هاشمی ادامه خواهد یافت. اما هرچند که رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام به ریاست انتصابی دانشجو بر دانشگاه آزاد، تمکین کند، آیا این نزاع پایان خواهد یافت؟ آیا مخالفان هاشمی به کمتر از کنار زدن تمام و کمال او از قدرت، قانع خواهند شد؟

اقتدارگرایان می کوشند لقمه ای به بزرگی دانشگاه آزاد را ببلعند. آیا قادر به هضم آن خواهند شد؟ آیا دانشجو و دانش، اقتدارپذیر است؟ آیا تمام گستردگی دانشگاه آزاد را می توان با فرمان از بالا به زیر سلطه ی دستگاه دروغ و فریب و سرکوب کشاند؟ اشتهای سیری ناپذیر تمامیت خواهان، پس از دانشگاه آزاد، کدام سرمایه ملی و اجتماعی را نشانه خواهد رفت؟ آن همه وجوه سرریز شده به دانشگاه پیام نور برای حاکمیت اقتدارگرا کدام مشروعیت را خلق کرد که همچنان در پی تسخیر نهادهای دانشگاهی است؟ منابع مادی و انسانی ایران تا کجا دستخوش تطاول تشنگان قدرت و ثروت و منزلت خواهد شد؟

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s